نظريات "حساسيت سلول هاي فتو الکتريک" ، "عبور نور از مجاورت ماده" و بالاخره "بي نهايت بودن ذرات" مجبورم مي کرد در سفر به اروپا با دانشمنداني مثل: بور ? فرمي ? ديراک ? شرودينگر ملاقات کنم و نظرياتم رو با اونها در ميان بگذارم.
همگي به اتفاق نظر به من پيشنهاد مي دادند که به سراغ "انيشتين" برم و مسائل رو با اون مطرح کنم، اطلاعات لازم رو نوشتم و به دانشگاه پرينستون پست کردم.
وقتي از ميان چند هزار داوطلب به عنوان يکي از پنج نفر انتخاب شدم? از خوشحالي در پوست نمي گنجيدم.
در اولين مرحله دستيار انيشتين يعني پروفسور "اشتراووس" دو روز روي نظريه من کار کرد و بعد به من گفت: نظريه شما خيلي پيشرفته است و متاسفانه بررسي اون از عهده من خارجه ? بهتره موضوع رو با خود "انيشتين" در ميان بگذاريم.
به اين ترتيب براي اولين بار با بزرگ ترين مرد فيزيک جهان? آلبرت انيشتين روبرو شدم و او استاد من شد.
چهره آرام و سادگي او برجسته ترين ويژگي او بودو مهم تر از اون براي من دقت و حوصله اي بود که براي شنيدن داشت.
بعد از اينکه تعارف کرد روي مبل بنشينم? خود در کنار من نشست.
بعد از اينکه نظريات من رو شنيد? به ورقه هاي محاسبات که چند دفترچه بزرگ بود نگاهي انداخت و گفت: بهتر است به من فرصت دهيد.
بعد از يک ماه که مرتبا با دستيار او در ارتباط بودم ? اشتراوس به من مي گفت: پروفسور مشغول مطالعه نظريه شماست و عميقا روي آن کار مي کند.
در اولين ملاقات بعد از اين مدت هنگامي که به ديدار "استاد" رفتم? با سادگي گفت: در طول اين يک ماه خوب مرا مشغول کرديد? به عنوان کسي که در فيزيک تجربه اي دارد? بايد با شهامت به شما بگويم? نظريه شما در آينده علم فيزيک جهان را متحول خواهد کرد.
انيشتين گفت: ولي اين را هم بگويم که ترتيبي كه الان براي آن انتخاب کرده ايد? ترتيب سيمتريک و متقارني نيست، بايد بيشتر روي آن کار کنيد.
وقتي از پيش استاد برمي گشتم? با خود مي انديشيدم: با وجود اين زيبايي و ترکيب زيبا در قرآن و آثار ماندگار ايران حتما راهي براي ايجاد هماهنگي در نظريه من هم وجود دارد.
....
و بعد از يک سال که جلسه دفاعيه "پروفسور محمودخان حسابي" در دانشگاه پرينستون برگزار شد و انيشتين به همراه ? پروفسور ديگر به قضاوت نظريه "بي نهايت بودن ذرات" نشستند همگي به اتفاق اعلام کردند: اين نظريه کامل و داراي ترکيب سيمتريک و متقارني است.
بعد از تاييد انيشتين نشانهاي "کوماندور دولاژيون دونور" بزرگترين نشان علمي فرانسه به پدر علم فيزيک ايران تعلق گرفت.

کتاب استاد عشق
نگاهي به زندگي و تلاشهاي پروفسور سيد محمود حسابي

محمود حسابي در سال 1281 (ه.ش), از پدر و مادري تفرشي در تهران زاده شدند. پس از سپري نمودن چهار سال از دوران كودكي در تهران, به همراه خانواده (پدر, مادر, برادر) عازم شامات گرديدند. در هفت سالگي تحصيلات ابتدايي خود را در بيروت, با تنگدستي و مرارت هاي دور از وطن در مدرسه كشيش هاي فرانسوي آغاز كردند و همزمان, توسط مادر فداكار, متدين و فاضله خود (خانم گوهرشاد حسابي) , تحت آموزش تعليمات مذهبي و ادبيات فارسي قرار گرفتند. استاد, قرآن كريم را حفظ و به آن اعتقادي ژرف داشتند. ديوان حافظ را نيز از برداشته و به بوستان و گلستان سعدي, شاهنامه فردوسي, مثنوي مولوي, منشات قائم مقام اشراف كامل داشتند.

 شروع تحصيلات متوسطه ايشان مصادف با آغاز جنگ جهاني اول, و تعطيلي مدارس فرانسوي زبان بيروت بود. از اين رو, پس از دو سال تحصيل در منزل براي ادامه به كالج آمريكايي بيروت رفتند و در سن هفده سالگي ليسانس ادبيات, در سن نوزده سالگي, ليسانس بيولوژي و پس از آن مدرك مهندسي راه و ساختمان را اخذ نمودند. در آن زمان با نقشه كشي و راهسازي, به امرار معاش خانواده كمك مي كردند. استاد همچنين در رشته هاي پزشكي, رياضيات و ستاره شناسي به تحصيلات آكادميك پرداختند.

شركت راهسازي فرانسوي كه استاد در آن مشغول به كار بودند, به پاس قدرداني از زحماتشان, ايشان را براي ادامه تحصيل به كشور فرانسه اعزام كرد و بدين ترتيب در سال1924 (م) به مدرسه عالي برق پاريس وارد و در سال 1925 (م) فارغ التحصيل شدند.

همزمان با تحصيل در رشته معدن, در راه آهن برقي فرانسه مشغول به كار گرديدند و پس از پايان تحصيل در اين رشته كار خود را در معادن آهن شمال فرانسه و معادن زغال سنگ ايالت "سار" آغاز كردند. سپس به دليل وجود روحيه علمي, به تحصيل و تحقيق, در دانشگاه سوربن, در رشته فيزيك پرداختند و در سال 1927 (م) در سن بيست و پنج سالگي دانشنامه دكتراي فيزيك خود را , با ارائه رساله اي تحت عنوان "حساسيت سلول هاي فتوالكتريك", با درجه عالي دريافت كردند.

استاد با شعر و موسيقي سنتي ايران و موسيقي كلاسيك غرب به خوبي آشنايي داشتند وايشان در چند رشته ورزشي موفقيت هايي كسب نمودند كه از آن ميان مي توان به ديپلم نجات غريق در رشته شنا اشاره نمود.

پروفسور حسابي به دليل عشق به ميهن و با وجود امكان ادامه تحقيقات در خارج از كشور به ايران بازگشت و با ايمان و تعهد, به خدمتي خستگي ناپذير پرداخت تا جوانان ايراني را با علوم نوين آشنا سازد. پايه گذاري علوم نوين و تاسيس دارالمعلمين و دانشسراي عالي, دانشكده هاي فني و علوم دانشگاه تهران, نگارش ده ها كتاب و جزوه و راه اندازي و پايه گذاري فيزيك و مهندسي نوين, ايشان را به نام پدر علم فيزيك و مهندسي نوين ايران در كشور معروف كرد. حدود هفتاد سال خدمت علمي ايشان در گسترش علوم روز و واژه گزيني علمي در برابر هجوم لغات خارجي و نيز پايه گذاري مراكز آموزشي, پژوهشي, تخصصي, علمي و ..., از جمله اقدامات ارزشمند استاد به شمار مي رود كه براي نمونه به مواردي اشاره مي كنيم:

_ اولين نقشه برداري فني و تخصصي كشور (راه بندرلنگه به بوشهر) 

_ اولين راهسازي مدرن و علمي ايران (راه تهران به شمشك) 

_ پايه گذاري اولين مدارس عشايري كشور 

_ پايه گذاري دارالمعلمين عالي 

_ پايه گذاري دانشسراي عالي 

_ ساخت اولين راديو در كشور 

_ راه اندازي اولين آنتن فرستنده در كشور 

_ راه اندازي اولين مركز زلزله شناسي كشور 

_ راه اندازي اولين رآكتور اتمي سازمان انرژي اتمي كشور 

_ راه اندازي اولين دستگاه راديولوژي در ايران 

_ تعيين ساعت ايران 

_ پايه گذاري اولين بيمارستان خصوصي در ايران, به نام بيمارستان "گوهرشاد" 

_ شركت در پايه گذاري فرهنگستان ايران و ايجاد انجمن زبان فارسي 

_تدوين اساسنامه طرح تاسيس دانشگاه تهران 

_ پايه گذاري دانشكده فني دانشگاه تهران 

_ پايه گذاري دانشكده علوم دانشگاه تهران 

_ پايه گذاري شوراي عالي معارف 

_ پايه گذاري مركز عدسي سازي اپتيك كاربردي در دانشكده علوم دانشگاه تهران 

_ پايه گذاري بخش آكوستيك در دانشگاه و اندازه گيري فواصل گام هاي موسيقي ايراني به روش علمي 

_ پايه گذاري و برنامه ريزي آموزش نوين ابتدايي و دبيرستاني 

_ پايه گذاري موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران 

_ پايه گذاري مركز تحقيقات اتمي دانشگاه تهران  

_ پايه گذاري اولين رصدخانه نوين در ايران 

_ پايه گذاري مركز مدرن تعقيب ماهواره ها در شيراز 

_ پايه گذاري مركز مخابرات اسدآباد همدان 

_ پايه گذاري انجمن موسيقي ايران و مركز پژوهش هاي موسيقي 

_ پايه گذاري كميته پژوهشي فضاي ايران 

_ ايجاد اولين ايستگاه هواشناسي كشور (در ساختمان دانشسراي عالي در نگارستان دانشگاه تهران) 

_ تدوين اساسنامه و تاسيس موسسه ملي ستاندارد 

_ تدوين آيين نامه كارخانجات نساجي كشور و رساله چگونگي حمايت دولت در رشد اين صنعت 

_ پايه گذاري واحد تحقيقاتي صنعتي سغدايي (پژوهش و صنعت در الكترونيك, فيزيك, فيزيك اپتيك, هوش مصنوعي) 

_ راه اندازي اولين آسياب آبي توليد برق (ژنراتور) در كشور 

_ ايجاد اولين كارگاه هاي تجربي در علوم كاربردي در ايران 

_ ايجاد اولين آزمايشگاه علوم پايه در كشور